ناصر الدين شاه قاجار

61

شهريار جاده ها ( سفرنامه ناصر الدين شاه به عتبات ) ( فارسى )

اوقات شبانه‌روزى نصب كرده است . [ 305 ] صنايع مختصّه اين شهر علاوه بر آنچه [ كه ] در ساير بلاد معمول است ، صنعت تسبيح‌سازى است . كه از گل پخته با كمال خوبى و در نهايت امتياز و بيشتر مىسازند ، ديگر صنعتش ، نمدهاى كلاه و فرجى كه نسبت به ساير بلاد بهتر و بيشتر مىسازند . قالىبافى « 1 » جاجيم‌بافى هم در اين شهر هست . عمارت ديوانى كرمانشاهان از اين قرار است : عمارت و باغ مرحوم شاهزاده محمد على ميرزا * قلعه حاجى كريم مشهور به دلگشا كه عمارات آن را عماد الدوله تعمير كرده است * * ديوانخانه بزرگ كه در سردر آن به ميدان توپخانه نگاه مىكند . * عمارت كشكول مقابل به ديوانخانه * اندرون بزرگ مقابل به عمارت كشكول * عمارت بيدستان جنب عمارت كشكول * عمارت كاخ ما بين اندرون و عرش آئين * عمارت عرش آئين پشت ديوانخانه * طويله * خلوت فاصلهء ميان عمارات كشكول و ديوانخانه * قورخانه به سمت جنوبى باغ شاهزاده چارپاخانه پشت باغ واقع است * ميدان سربازخانه سمت جنوبى عمارت ديوانى * ميدان توپخانه كه فى الحقيقه جلو خان عمارت ديوانى است * محبس ديوانى طرف جنوب ديوانخانه * نقاره‌خانه جنوبى ميدان توپخانه . سمت شرقى كرمانشاهان الى بيستون جلگه حاجىآباد است . قراء و مزارع آن غالبا ملكى اقايان و اعيان كرمانشاهان است . آب مخصوص ندارد . به قنات و چشمهء مشروب مىشود و بيشتر زراعت اين جلگه ديم است . حاليه مختصر هم از پنبه و . . . دارند زارع اين سمت متفرقه و خوش‌نشين است . سمت شرقى به ماهىدشت منتهى مىشود ييلاق كرمانشاهان اين سمت است كوه سفيد كه فاصلهء جلگه كرمانشاهان و ماهىدشت است ، از كوههاى بزرگ شمرده مىشود . انتهاى سلسلهء اين كوه به فارس و عمان مىرود و همين سلسله است ، كه در نهاوند « گرّو » در بختيارى زردكوه مىباشد كوه ، قرا ، و مزارع زياد است كه رعيت آن متفرقه است . با آب چشمه و قنات زراعت مىكنند . جهت شمالى ميان دربند است ، طايفهء تولّلى و احمدوند و بهتوئى و لر و زنگنه زراعت مىكنند . آب مخصوص دارد و بعد از مصرف زراعت فاضل آن ، به قراسو داخل مىشود .

--> ( 1 ) . اصل : غالى بافى